Κυριακή, 7 Μαρτίου 2010

Ζωή στα όρια της ύπαρξης


Πόσες φορές δεν βλέπουμε στα δελτία των ειδήσεων στην τηλεόραση κάποιον άνθρωπο με άδεια μάτια έτοιμο να πηδήξει στο κενό η κάποιον άλλον να αυτοπυρπολείται σε κοινή θεά?
Άραγε πόσα τέτοια θλιβερά περιστατικά καταγράφηκαν πρόσφατα στο πρόχειρο μπλοκάκι της μνήμης μας?
Σίγουρα και δυστυχώς πολλά.
Άνθρωποι αγριεμένοι, Άνθρωποι καταρρακωμένοι Άνθρωποι απελπισμένοι χάνουν την επαφή και τους κωδικούς επικοινωνίας με το περιβάλλον τους, και φτάνουν σε ακραίες συμπεριφορές.
Μας δίδαξαν να ζούμε σε κοινωνίες με συγκεκριμένους ηθικοπλαστικούς κανόνες συμπεριφοράς και να αναπτύσσουμε άμυνες σε ότι μας απειλεί. Κάποιοι τα καταφέρνουν και κάποιοι όχι.
Στην δεύτερη περίπτωση ανήκουν τα ιδιαίτερα ευαίσθητα άτομα που από πολλούς λόγους κι αιτίες δεν αντέχουν να συνειδητοποιήσουν και να αντιμετωπίσουν την ενίοτε σκληρή πραγματικότητα της ζωής.
Ανέτοιμοι ή ανυπεράσπιστοι μπροστά σε κάθε είδους καθημερινής βίας που εισβάλει στον ψυχισμό τους.

Ίσως γιατί δεν κατάφεραν να θωρακιστούν ανάλογα σε στιγμές, που γράψανε μέσα τους ως τραυματικές εμπειρίες κι έτσι καταλήγουν να είναι εύθικτοι, να προσβάλλονται, να πληγώνονται και να στρέφονται τελικά ενάντια στην ίδια τους την ύπαρξη.


Καταλήγουν αυτοκαταστροφικοί, αυτόχειρες άτομα που τιμωρούν τον εαυτό τους για την αδυναμία τους να αντιδράσουν σε ότι δεν αντέχουν. Η κοινωνία μας τους αντιμετωπίζει ως ανεπίδεχτους μαθήσεως, σε αυτό το ψυχολογικό παιχνίδι που  ξεκινάει μαζί με τα πρώτα μας βήματα.
Αναρωτιέται όμως η κάθε κοινωνία πως και γιατί αυτά τα άτομα, αντιδρούν έτσι?
Από παιδιά μεγαλώνουμε σε ένα παραμύθι που όλα είναι όμορφα κι όλοι καλοί!
Εκεί δεν χρειάζονται άμυνες, και το κάθε πονηρό τέχνασμα το νικάει πάντοτε με σιγουριά αλάνθαστη το καλό! Ο καλός πρίγκιπας η καλή νεράιδα και πιο πρόσφατα ο καλός σούπερ μεν. Αργότερα γίνονται πρόσωπα κι αξίες που καταρρέουν κι εναλλάσσονται με το τσαντάκια που πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι κυκλοφορεί κάπου δίπλα μας.
Πρέπει συνεχώς να είμαστε υποψιασμένοι.
Πρέπει συνεχώς να γυμνάζουμε όχι μόνο το σώμα - αλλά και τη ψυχή μας
  για να αντέξει αυτόν τον καχεκτικό με καλοκάγαθο ύφος τύπο που μας έπεισε να δουλέψουμε μαζί μόνο και μόνο για να εκμεταλλευτεί κάθε δυνατότητα μας. Αυτόν τον καινούργιο σούπερ μεν που κατάφερε να ρουφήξει όλη μας την ενέργεια, να σφυροκοπήσει τα νεύρα μας,
 και στο τέλος να μας πετάξει με τις κλωτσιές από μια δουλειά που στήθηκε από δικούς μας κόπους! Αυτός είναι όμως που επιβραβεύετε στις σημερινές κοινωνίες ως μάγκας κι έξυπνος.
Αυτός που μπορεί κι επιβιώνει με το νόμους της αγριότητας της ζούγκλας.
Υπό καθεστώς ψυχικής βίας λοιπόν άπειρα είναι τα παραδείγματα για τις παγίδες μιας απλής καθημερινής ζωής. Υπάρχουν όμως και οι συνέπειες αυτών, που τις πληρώνουν δια βίου οι αθωράκιστοι.
Αλλά ας πάμε από την αρχή.
Σ’ εκείνο το επικίνδυνο μεταίχμιο μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας, εκεί που αρχίζουν οι υπαρξιακοί προβληματισμοί. Στο σημείο εκκίνησης των αντιδράσεων  πρέπει να δώσουμε σημασία στις συμπεριφορές των παιδιών μας.
Για να μην έχουμε loosers!
Πέρα από τα βιώσιμα αγαθά που προσφέρουμε στα παιδιά μας πρέπει να αναλογιστούμε πολλά και να εστιάσουμε την ματιά μας κάπου πιο βαθιά. Στην τρυφερή ψυχούλα που ταλαντεύεται ανάμεσα στην ΒΑRΒΥ και στην αγριότητα. των εικόνων που δέχεται καθημερινά από τα μέσα ενημέρωσης κι από το γενικό περιβάλλον.
Τι εισπράττει ένα παιδί από όλα αυτά, και ποια είναι η τελική εικόνα που
 καταχωρεί μέσα του?
Το ξέρουμε, το ψάξε κανείς? Αναρωτιέται κανείς πριν από την ενδεχόμενη δραματική κατάληξη?
Γιατί όταν ένας νεοσσός δεν πάρει την σωστή τροφή και την ανάλογη εκμάθηση, για το πρώτο φτερούγισμά του, είναι σίγουρο πως θα τσακιστεί βγαίνοντας στον κόσμο από την φωλιά του.
Από ένστικτο και μόνο δεν πετάει κανείς αν δεν του δείξουν πρώτα, πώς να δυναμώσει τα φτερά του. Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που κάποιοι θα αναζητήσουν υποκατάστατα από εσωτερικές τους ανάγκες. Σε λάθος επιλογές συντρόφων, φίλων η ακόμα και της διαδρομής που επέλεξαν ή τους επέβαλλαν.
Γιατί όταν κάποτε τα παραμύθι θα τελειώσει, τι θα μείνει?:
  • Απογοήτευση και πίκρα για την αγάπη που δεν μας δόθηκε
  • Ίσως από μια μάννα αδιάφορη που δεν νοιάστηκε
  • Μπορεί κι από κάποιο πατέρα απόλυτο και σκληρό που δεν κατάλαβε ή δεν μπόρεσε να εκφραστεί.
  • Προδοσία κι από τους φίλους που ήτανε πολλοί, μα κανένας για τα δύσκολα.. Μόνο για να περνάνε καλά όλοι τους.
  • Σκέψεις που πονάνε και στη συνέχεια γίνονται εμμονές.
  • Μετά οι όποιο κωδικοί καταργούνται και μένει ένα άτομο, που δεν εμπιστεύεται κανέναν, ούτε καν τον εαυτό του!
Και στο τέλος, για πολλούς το συμπέρασμα:
 «Αυτοκτόνησε, δεν άντεξε! Ήτανε λένε τρελός!»
Όταν πονάει το κεφάλι μας, επισκεπτόμαστε ιατρό, όταν πονάει όμως η ψύχη?
Υπάρχει μια άγνωστη σε πολλούς διαταραχή ψυχής, που φέρνει πολλά άτομα κυριολεκτικά στα όρια της τρέλας. Ονομάζεται Borderline Personality Disorder (BDP). Ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε από το 1938 για να περιγραφεί ένα φαινόμενο ψυχικής διαταραχής, το οποίο οι πρώτοι αναλυτές το τοποθετούσαν στα όρια μεταξύ ψύχωσης και νεύρωσης.
Χαρακτηριστικό στα άτομα που πάσχουν από BPS είναι ότι κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις δεν μπορούν να διαχειριστούν ή να μειώσουν έστω την ένταση των αντιδράσεων τους σε εξωτερικά ερεθίσματα ή ακόμα και σε τραυματικές αναμνήσεις. Μπερδεμένοι κωδικοί και ανύπαρκτη επικοινωνία.
Συμπεριφέρονται σαν να έχουν χάσει την επαφή με την πραγματικότητα. Συνήθως κρίνονται από το περιβάλλον τους ως υστερικά άτομα.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτών των ατόμων είναι η τάση τους να αυτοτραυματίζονται. Αυτός ο αυτοτραυματισμός μπορεί να εκδηλώνεται σε μανιακό γραντζούνισμα πληγών. Άλλοι μαχαιρώνουν τα άκρα τους, άλλοι επιλέγουν τα ναρκωτικά ως εν γνώση τους καταστροφικό καταφύγιο, άλλοι πάλι φτάνουν σε απόπειρα ή σε ολοκλήρωση αυτοκτονίας. Η πάθηση αυτή συνοδεύεται με καταθλίψεις και προβλήματα κοινωνικής ένταξης των παθόντων.
Ενδιαφέρον περιγραφή του ψυχόκοσμου των ασθενών δίνει ένα τραγούδι γνωστής ερμηνεύτριας της διεθνής ποπ σκηνής, το οποίο παρουσιάστηκε στα πρώτα της βήματα. Ας δούμε ένα απόσπασμα του στοίχου:

Borderline (οριακή γραμμή)

(Reggie Lucas - Madonna)
…..
Something in the way you love me won't let me be 
κάτι στον τρόπο που μαγαπάς δεν μαφήνει να είμαι
I don't want to be your prisoner so baby won't you set me free δε θέλω να είμαι φυλακισμένη σουμωρό μουάσε με ελεύθερη
Stop playing with my heart
Πάψε να παίζεις με την καρδιά μου
……
….
Feels like I'm going to lose my mind
Αισθάνομαι σαν να χάνω τα μυαλά μου
You just keep on pushing my love over the borderline
Συνεχίζεις να σπρώχνεις την αγάπη μου πέρα από την οριακή γραμμή
Keep on pushing me baby
Συνέχιζε να με σπρώχνεις, μωρό
…. 
When you hold me in your arms you love me till I just can't see Όταν με κρατάς στην αγκαλιά σου μαγαπάς τόσο που χάνομαι
But then you let me down Αλλά μετά με παρατάς
…….
Stop driving me away Σταμάτα να με διώχνεις
I just wanna stay Θέλω να μείνω
Come on baby set me free Έλα μωρό άσε με ελεύθερη
...
Κοντολογίς η τραγουδίστρια λέει στον έρωτα της, «Δε σε θέλω, μη μ’ αφήνεις!»
Αυτό το τραγούδι ήταν μια από τις πρώτες επιτυχίες της Madonna. Το παρουσίασε στο άλμπουμ «Madonna», το 1982.
Δεν περιγράφει απλά μια ταραγμένη ερωτική σχέση αλλά δίνει και όνομα στην αιτία που προκάλεσε τις αναταραχές, borderline. Έχει πολύ μακρύ και περιεκτικό στίχο, όχι μόνο για ποπ τραγούδι.
Λίγοι γνωρίζουν ότι αυτός ο στίχος, ο οποίος συνοδεύεται με μια ανάλαφρη, χαρούμενη μελωδία είναι βίωμα της ερμηνεύτριας.
Μια γενιά νέων χόρευε στο άκουσμα του τραγουδιού χωρίς να γνωρίζουν οι περισσότεροι την σημασία τον λέξεων.
Κάποιοι άλλοι, συνέδεσαν το τραγούδι με δικές τους εμπειρίες. Μερικοί από αυτούς στην συνέχεια επισκέφτηκαν ειδικό ψυχίατρο ή ψυχολόγο για να διαπιστωθεί ότι πάσχουν από Borderline.
Στατιστικά η πάθηση αυτή παρουσιάζεται κατά 75% σε γυναίκες και μόνο 25% των εν θεραπεία ασθενών είναι άντρες. Φαίνεται ότι οι άντρες μπορούν πιο εύκολα να κρύψουν τυχόν ακραίες αντιδράσεις ως έκφραση του ανδρισμού τους.
Συνήθως προκαλείται από τραυματικές παιδικές εμπειρίες, όπως την σεξουαλική κακοποίηση, έλλειψη γονικής θαλπωρής ή την απώλεια αγαπημένων προσώπων. Χαρακτηριστικό σ' όλα τα άτομα που παρουσιάζουν BPS είναι ο φόβος να χάσουν τα αγαπημένα τους πρόσωπα.
Πολλά από τα άτομα με BPS, που έχουν την εμπειρία της σεξουαλικής κακοποίησης νιώθουν τρόμο όταν πρόκειται να έρθουν σωματική επαφή με άλλους ανθρώπους. Ακόμη και αν αυτή η επαφή είναι τελείως φυσιολογική, όπως μια χειραψία, μία φιλική αγκαλιά ή ένα τυχαίο σπρώξιμο σε ένα μέσον μαζικής μεταφοράς. Γενικά τα άτομα αυτά περιθωριοποιούνται.
Έτσι οι πάσχοντες από BPS βρίσκονται σε μια συνεχή εσωτερική ανισορροπία. Ακόμη και αν φαινομενικά είναι ήρεμα, μπορεί μια λάθος κουβέντα του αγαπημένου τους να προκαλέσει την έκρηξη φοβίας για απώλεια. Από την μια στιγμή στην άλλη τα συγκεκριμένα άτομα πέφτουν από την απόλυτη χαρά στην απόλυτη λύπη χωρίς ενδιάμεσες διαβαθμίσεις.
Αυτές οι αντιδράσεις είναι απότομες σε αντίθεση με τα μανιακά-καταθλιπτικά άτομα στα οποία παρουσιάζονται ανάλογες αντιδράσεις αλλά σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.
Συνεπώς τα άτομα με BPS που στο στενό τους περιβάλλον δείχνουν συχνά μια παιδική διάθεση της ψυχής τους, κουράζουν το περιβάλλον τους με τις απρόσμενες αντιδράσεις τους, και προκαλούν με την συμπεριφορά τους την απώλεια κοινωνικών επαφών.
Αν μείνουν χωρίς θεραπεία, οι παθόντες παρουσιάζονται συνήθως ως άνθρωποι με ακραίες συμπεριφορές. Ενθαρρυντικό είναι ότι με την θεραπεία μπορούν να ξεπεράσουν τα βαθιά παιδικά τους τραύματα και να ενταχτούν σε μια ομαλή ζωή.
Ωστόσο αν και, όπως περιγράφει η διεθνή βιβλιογραφία, πολλοί πάσχοντες από BPS ξεπερνάνε τα προβλήματα τους μόνοι τους στις ηλικίες μετά τα 40, υπάρχει μια τρομακτική στατιστική που αποκαλύπτει ότι από τα άτομα που δεν θεραπεύονται το 8 ως 10 % των ατόμων έχει αυτοκτονήσει και ένα μεγάλο μέρος των παθόντων έχει καταστρέψει την ζωή του σχεδόν ανεπανόρθωτα.
Ειδικά στον καλλιτεχνικό κόσμο και συγκεκριμένα στον χώρο του θεάματος υπάρχουν πολλά άτομα με BPS, επειδή οι μηχανισμοί άμυνας, και τα έντονα συναισθήματα που αναπτύσσει άτομο με αυτή την πάθηση βοηθούν στην επίτευξη κορυφαίων ερμηνειών.
Η αναφερόμενη Madonna ανήκει στην κατηγορία των ατόμων που μάλλον ξεπέρασαν την ασθένεια τους. σε αντίθεση με την Marilyn Monroe.
Ακόμη και η Jannis Joplin, ο Elvis Presley και ο Robbie Williams και πολλά άλλα τρανταχτά ονόματα του καλλιτεχνικού κόσμου είναι ασθενείς με BPS σύμφωνα με πολλούς ειδικούς ψυχαναλυτές.
Όπως αναφέρουν ειδικοί ερευνητές των ψυχασθενειών, πχ. ο καθηγητής Bandelow υπάρχει κάποια σαφή συσχέτίση μεταξύ της επιτυχίας ορισμένων καλλιτεχνών και του εσωτερικού τους κόσμου. Ειδικά οι ασθενής μεBorderline αναπτύσσουν μεγάλο δυναμικό σε όποια δραστηριότητα σχετίζεται με το θέαμα.
Φαίνεται λογικό, αφού τα άτομα αυτά βρίσκουν στην καλλιτεχνική τους έκφραση κωδικούς επικοινωνίας, χωρίς να εκθέτουν ακάλυπτα τα προβλήματα τους. Έχουν την δυνατότητα μέσα από ρόλους και ερμηνείες να επεξεργαστούν οι ίδιοι τα προβλήματα τους χωρίς να παρεξηγηθούν ως ακραίοι. Αντιθέτως, στο Showbiz η διαφορετικότητα τους από την μάζα είναι επιθυμητή.
Συμπτώματα της ασθένειας είναι εκτός από την ακραία, και πολλές φορές ελκυστική προσωπικότητα και τα εξής:
a)     Ασταθείς κοινωνικοί δεσμοί με αλλαγές από απόλυτη λατρεία και απόλυτη αποστροφή στους συνανθρώπους.
b)     Αυθορμητισμός σε δύο το ελάχιστον από τις ακόλουθες συμπεριφορές που συνήθως βλάπτουν τον ίδιο τον δράστη, κατάχρηση ουσιών, υπερβολικά οικονομικά έξοδα χωρίς αιτία , επικίνδυνες κι επίπονες σεξουαλικές πράξεις, , επικίνδυνη και επιθετική οδήγηση, διατροφικές διαταραχές όπως ανορεξία ή
βουλιμιά.
c)      Αστασία στην διάθεση
d)     Υπερβολικές εκρήξεις θυμού ή αδυναμία ελέγχου του θυμού.
e)     Επανειλημμένες απόπειρες αυτοκτονίας ή αυτοτραυματισμών.
f)        Ο ασθενής βαριέται ή αισθάνεται κενό πέρα από τα κανονικά δεδομένα.
g)     Αδυναμία να μείνει το άτομο μόνο του.
h)       Προσωρινές απώλειες συνείδησης. Ψυχικές διαταραχές. Σύμφωνα με την βιβλιογραφία θα πρέπει να εκπληρώνονται το λιγότερο πέντε από τα άνω κριτήρια για να υπάρχει υποψία για BPS.
Η ασθένεια αυτή παρουσιάζει μεγάλη επίδραση στα άτομα του στενού περιβάλλοντος. Ως εκ τούτου η διάγνωση της ασθένειας θεωρείται δύσκολη, αφού υπάρχουν καταγραμμένες περιπτώσεις στις οποίες ο υποφαινόμενος ασθενής παρουσιάσθηκε στον θεραπευτή, για να διαπιστωθεί - λίγο αργότερα - ότι ο πραγματικά πάσχον ήταν ο σύντροφος του.
Για τους περισσότερους από μας που παρακολουθούμε την ζωή των καλλιτεχνών στον κίτρινο τύπο, μπορεί όλα αυτά να είναι μακρινά προβλήματα των άλλων ώσπου κάποια μέρα να τα συναντήσουμε.
Παρατηρούμε βέβαια ότι αντίθετα με την πανδημία της νέας γρίπης, η πανδημία διαταραγμένων ψυχών δεν λαμβάνει την δέουσα προσοχή. Όσο προχωράει η διάλυση της κοινωνίας  και των αξιών τόσο περισσότεροι άνθρωποι φτάνουν στα όρια… στην οριακή γραμμή μεταξύ τρέλας και αυτοκαταστροφής. Ως πότε δεν θα υπολογίσει κανείς το κόστος της κοινωνικής ειρήνης; Το εμβόλιο στην περίπτωση μας είναι απλό και δεν έχει ανεπιθύμητες παρενέργειες.

Λέγεται σεβασμός!

Για όσους ενδιαφέρονται για περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν εκλαϊκευμένα συγγράμματα, ειδικά στην διεθνή βιβλιογραφία όπως το «Sometimes I Act Crazy - Living with Borderline Personality Disorder», τον Hal Straus και Jerold JKreismann.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...